Dinsdag 15 september = 4 tisjri
Vandaag is het de vijfde van ‘de geduchte dagen’. Zo wordt de periode vanaf Rosj Hasjana tot en met (als hoogtepunt!) Jom Kipoer genoemd. De sjabbat in deze periode heet ‘sjabbat sjoeva’.
Info:
De tien geduchte dagen •
Een bijzondere sjabbat
Extra:
De sjabbat als ‘kathedraal in de tijd’
In de synagoge wordt gelezen: ;
De tien geduchte dagen
|
|
|
|
De periode van de Nieuwjaarsdagen t/m Grote Verzoendag wordt aangeduid als de jamiem noraïem, de ‘geduchte’ of ‘vreeswekkende’ dagen. Die hele periode heeft een bijzondere lading. De dagen worden gekenmerkt door reflectie en zelfonderzoek. Wie even op internet zoekt vindt al gauw o.a. speciale studieprogramma’s en muziek (-compilaties) voor deze periode.
Rabbi Jonathan Sacks schreef over de tien geduchte dagen als ‘het heilige der heiligen in de Joodse tijd’ (in: The Koren Rosh Hashana Maḥzor. Translation and commentary by Rabbi Jonathan Sacks, pagina x).
De sfeer in de synagoge is intens. De Goddelijke aanwezigheid is bijna tastbaar.
Jesaja zei: ‘Zoek de HERE terwijl Hij te vinden is, roep Hem aan terwijl Hij nabij is’ ().
De rabbi’s vroegen: Is God niet altijd te vinden en nabij? Hun antwoord: ‘Dit gaat over de tien dagen van inkeer, van Nieuwjaar tot Grote Verzoendag. God is altijd dicht bij ons, maar wij zijn niet altijd dicht bij Hem. Hij is altijd te vinden, maar wij zoeken Hem niet altijd.
Om de nabijheid van God te voelen, moeten we ons inspannen. Er is een bijzonder afstemmen en afstellen nodig.
Dat gebeurt in onze heiligste plaats, de synagoge.
Op de heiligste tijd, de geduchte dagen.
Er is een geluid nodig, de sjofar, zo doordringend en vreemd dat het ons uit ons leven van alledag haalt en brengt naar een besef aanwezig te zijn bij iets enorms en gewichtigs.
We moeten tot God naderen om te voelen dat Hij nabij is. Dat gebeurt in de tien dagen van inkeer.
Het is alsof de wereld een rechtszaal is geworden. God is de rechter. De sjofar kondigt de opening van het proces aan. Het kan een ervaring zijn die ons leven verandert. We moeten ons de meest wezenlijke vragen stellen: Wie ben ik? Waarom ben ik hier? Hoe moet ik leven? Hoe heb ik geleefd, tot nu toe? Hoe gebruikte ik Gods grootste geschenk: de tijd? Wie heb ik onrecht gedaan; hoe kan ik het rechtzetten? Waar heb ik gefaald; hoe kan ik het te boven komen? Wat in mijn leven is gebroken en behoeft herstel? Wat voor hoofdstuk wil ik schrijven in het boek van het leven?
Een bijzondere sjabbat
De sjabbat die in deze dagen valt heet Sjabbat Sjoeva, de sjabbat van inkeer
(vergelijk het woord tᵉsjoeva = omkeer, bekering).
Hij staat in het kader van de oproep om terug te keren naar de Eeuwige.
De Toralezing is Deuteronomium 31, over hoe Mozes Jozua als opvolger aanwijst (), over hoe Mozes gebiedt om eens in de zeven jaar op het Loofhuttenfeest de Tora voor te lezen (), en over hoe Mozes de afval van Israël aankondigt ().
De profetenlezing die daar normaliter bij hoort is . Maar op de sjabbat tijdens de Geduchte Dagen wordt die vervangen door . Dat begint met de woorden:
2Bekeer u, Israël, tot de HEERE, uw God, want u bent gestruikeld door uw ongerechtigheid. 3 Neem deze woorden met u mee, bekeer u tot de HEERE. Zeg tegen Hem: Neem alle ongerechtigheid weg, neem het goede aan. Dan zullen wij de offers van onze lippen nakomen.
Bij de profetenlezing wordt in veel synagogen ook gelezen
(ook geciteerd bij Tasjliech,
zie bij 3 oktober).
In andere synagogen wordt een gedeelte toegevoegd dat ook bijzonder sprekend is in deze tijd:
, ‘Blaas de bazuin (sjofar) in Sion!’
Om over na te denken
- Wat Rabbi Sacks schrijft over de geduchte dagen als ‘het heilige der heiligen in de Joodse tijd’ doet denken aan hoe de Joodse geleerde Abraham Joshua Heschel de sjabbat ‘een kathedraal in de tijd’ heeft genoemd. Herken je wat Heschel beschrijft? (zie hieronder)
- Heeft Heschel gelijk (of: heeft hij een punt) met hoe hij christendom en jodendom tegenover elkaar zet?
De sjabbat als ‘kathedraal in de tijd’
Heshel schreef:
Het christendom heeft de ruimte geheiligd door kerken en kathedralen te bouwen, waar mensen in aanraking komen met het heilige. Het Jodendom heeft de tijd geheiligd. Bijzondere momenten zorgen ervoor dat de tijd geen eentonige stroom is. Heilige tijden willen ons verbinden met de Heilige en ons leven inspireren.
Bijdrage dr. Noam Zion
Daniel Gordis, auteur van A Jewish Parent’s Reference Guide, klaagt dat hij als rabbi altijd huivert bij de welgemeende maar misleidende wens ‘gelukkig nieuwjaar’ die hij rond Rosj Hasjana van gemeenteleden ontvangt. Hij beveelt ouders aan het volgende aan hun kinderen uit te leggen:
‘De Joodse frase ‘Sjana tova’ betekent niet ‘gelukkig’ nieuwjaar, maar een ‘goed’ nieuwjaar. Joden wensen elkaar geen jaar vol blijheid, maar een jaar gevuld met goedheid, waarin we goed doen, goedheid brengen aan de wereld, en proberen goede mensen te worden.’
Om over na te denken:
Wat zou de inhoud zijn van de groet die naar jouw beleving daadwerkelijk een goed jaar weerspiegelt?
